Warning: include_once(../ajax/ghofl.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/borwall/public_html/inc/function-show.php on line 2

Warning: include_once(): Failed opening '../ajax/ghofl.php' for inclusion (include_path='.:/opt/cpanel/ea-php56/root/usr/share/pear') in /home/borwall/public_html/inc/function-show.php on line 2
نفت ، بحران مالی و دموکراسی/عبدالرضا نواصری
کد خبر : 1059             انتشار : 1394/12/19 23:34          تعداد بازدید : 1287

نفت ، بحران مالی و دموکراسی/عبدالرضا نواصری

امروز حاکمیت درایران ازنظرمدیریت اقتصادی واجتماعی در ضعیف ترین دوران بعد ازجنگ جهانی دوم قراردارد .بنابراین برای خروج ازاین وضعیت بایدتمام نهادهای مدنی واردکار شوند ...
نفت ، بحران مالی و دموکراسی/عبدالرضا نواصری

عبدالرضا نواصری

دولت های رانتیر نفتی دراقتصاد سیاسی به آن دسته از دولت هایی اطلاق می شود که بخش قابل توجهی از درآمدهای خود را ازطریق خارج از تولید جامعه ( فروش مواد خام ) تامین می کنند . ومبنای تولید ثروت این دولت ها دسترسی آسان آنها به منبعی مانند نفت است . دراین دولت ها تولید نفت وعواید حاصل از فروش آن سهم بالایی در تولید ناخالص داخلی وصادرات شان دارد .این دولت ها خلاف دولت های مالیات ستانی هستند که درآمد های خودرا ازطریق تولید وخلق ثروت در اقتصاد داخلی جامعه تحصیل می کنند. لذا وجود این منبع تولید ثروت در دستان دولت های رانتی باعث کردیده که رفتار سیاسی این دولت ها بدلیل استقلال اقتصادی خود در مقابل جامعه با دولت هایی که منبع درآمد وبودجه آنها به تولید وثروت جامعه ( دولت های تولیدی ) ونهایتا مالیات ستانی از ملت وابسته است متفاوت باشد .
مهمترین مشخصه این رفتار سیاسی دولت های رانتیر نفتی را می توان بصورت زیر دسته بندی نمود:
1-تداوم درامدهای نفتی ورانت حاصل از آن باعث استقلال مالی دولت از جامعه شده وبا وجود این درآمد آسان دولت های مذکور کم تراحساس وابستگی ونیاز به جلب رضایت مندی مردم درازای کسب محبوبیت بیشتر میکنند. وبه همین دلیل این دولت ها خود را از پاسخگوئی به مطالبات گروه های اجتماعی جامعه بی نیاز می بینند. ودرجایگاه توزیع کننده ثروت ، درآمد ، خدمات وتوزیع کالا درجامعه ودرمیان گروه ها وطبقات اجتماعی خودرا ملزم به اجرای فرآیند های دموکراسی ومشروعیت دموکراتیک نمی بینند .
2-وابستگی به نفت ،این دولت ها را به سمت تمرکز گرایی شدید قدرت سیاسی ونظام اداری آشفته ونامنسجم هدایت می کند .نتیجه حاصل ازاین وضعیت بالا بودن هزینه ها ، فساد سیستمی وناکارایی اقتصادی وسیاسی وشکاف میان دولت وملت است .
3-دولت های رانتی تا زمانی که رانتی باقی می مانند .انتظاردموکراتیک شدن ازآنها را نباید داشت ، کاهش ویا قطع رانت عامل مهمی جهت انگیزش وتحریک فرایندهای مردم سالاری دراین نوع دولت ها خواهدبود .
اکثردولت های رانتی نفتی خاورمیانه ازجمله ایران دوره پهلوی دوم با بالارفتن سهم درآمدهای نفتی دربودجه خودوافزایش قیمت نفت وبه مدد ارزهای حاصل ازفروش نفت بااجرای برنامه های توسعه ای به مدرن سازی اقتصاد، نیروی نظامی ،آموزش وشبکه های اجتماعی جوامع خود پرداختند . وتوانستندظرف مدت کوتاهی حداقلی ازرفاه نسبی وارتقاء سطح زندگی مردم را بوجود آورند .
توسعه اقتصادی در این کشورها بدون درآمدنفت اگر نه غیرممکن ولی قطعا روندطولانی وپرفرازونشیب می بود .اما متاسفانه ساختار سیاسی ونهادی این کشورها به دلیل استقلال اقتصادی ومالی دولت درمقابل جامعه وعدم اتکاء به درآمدهای ناشی از تولید ملی متناسب با تحولات اقتصادی جامعه به تغییرات دموکراتیک وفرایندهای دموکراسی رهنمون نگردید. رفتارسیاسی این دولت ها با گسترش رانت نفتی درمجموع درامدها به سمت فرآیندهای فرا قانونی واستبدادی متمایل گردید .
امروزه با سقوط قیمت نفت وپایان وفوردرآمدهای نفتی اکثر دولت های رانتی نفتی که سهم نفت دربودجه آنها از 40 درصد به بالا می باشد ،دچاربحران مالی شده اند . رکود ، تورم ، کسربودجه ، کاهش منابع سرمایه گذاری ورشد اقتصادی ، بیکاری گسترده نیروی فعال جامعه ازعوارض این کاهش درآمدی است .
افزایش مالیات ها ، استقراض ، کاهش هزینه ها ، فروش اموال ، گران نمودن خدمات اجتماعی وانرژی وحذف یارانه ها از راههای مقابله با این بحران مالی دردولت های رانتی نفتی است . باتوجه به اینکه افزایش واخذمالیات ها ازگروه های مختلف درآمدی مستلزم حداقلی از رضایت مندی مردم ودرجه ای از فضای دموکراتیک است . به همین دلیل دولت های رانتیر نفتی دربحران های مالی وکاهش منابع رانتی ودرآمدی خود سعی در شروع وگسترش فرآیندهای مردم سالاری در جامعه را درچنین شرایطی از خود نشان میدهند . نخبگان حاکم در صورتیکه به منافع ملی کشور خود بیندیشند می توانند ازاین بحران مالی به کمک مردم و جامعه مدنی فرصتی جهت پایه ریزی اقتصادی بدون نفت و ساخت سیاسی مردم سالار استفاده کنند .
روی آوری کشورهای صنعتی وامریکا به سمت انژی های نو، اقتصادی شدن تولید نفت شیل ، کاهش رشد اقتصادی امریکا وچین وهند بخشی ازعواملی هستند که پایان دوره وفور درآمدهای نفتی را در چشم انداز اینده اقتصادکشورهای نفتی ترسیم می کند .
اقتصاد کشورمان ایران که در دولت نهم ودهم علیرغم فرصت تاریخی خود به دلیل کسب 700 میلیارد دلار که می توانست بنیانهای یک اقتصاد ملی وتولیدی با حداقل وابستگی به نفت را پایه ریزی کند از دست داد . وکماکان به عنوان یک اقتصاد نفتی باقی ماند و در شرایط فعلی عوارض کاهش منابع نفتی بر درامدهای دولت بر اقتصاد کشورمان هویدا گردیده است . رکود ، بیکاری 8 میلیون نیروی فعال جامعه ، کاهش منابع سرمایه گذاری ورشد اقتصادی زیر2 درصد از معضلاتی هستند که دولت یازدهم با آنان دست به گریبان می باشد . واقعیت اقتصاد امروز کشورمان بگونه ای است که دیگر درآمدهای نفتی امکان راهبری توسعه را نخواهد داشت با این درآمد نفتی فقط می توان عوارض اجتماعی و اقتصادی توسعه ناپایدار و فرصت های از دست رفته اقتصاد ایران را در یک دهه گذشته کنترل و چاره جویی نمود .
دکتر محسن رنانی اقتصاددان درنشست هم اندیشی جامعه پزشکان درمورخ 10/11/94 چنین می گوید . :
" امروزدولت نمی تواند راهداری توسعه را برعهده بگیرد ودرآمدهای نفتی روبه پایان است .با درآمدهای موجود می توان شکر ، دارو ،برنج وگنجاله واردکشورکرد .امروز حاکمیت درایران ازنظرمدیریت اقتصادی واجتماعی در ضعیف ترین دوران بعد ازجنگ جهانی دوم قراردارد .بنابراین برای خروج ازاین وضعیت بایدتمام نهادهای مدنی واردکار شوند . کل درآمدهای ارزی ومالیاتی کشور امروز صرف پرداخت حقوق کارمندان ، بازنشستگی ویارانه ها می شود .بنابراین چاره ای جز مشارکت نهادهای مدنی نداریم . "
حل مشکلات امروزاقتصاد ایران نیازمند همبستگی ملی ، تفاهم ، عقلانیت ، همکاری واجماع جناح های مختلف حاکمیت ، مشارکت بیشترمردم دراداره جامعه ، گسترش فرهنگ مدارا وتسامح وجلب رضایت مندی ملت دارد . بنا به گفته رئیس جمهور روحانی درروز22 بهمن 94 همانطورکه جهت حل مشکلات خارجی خود نیازمند برجام هسته ای بودیم .جهت حل مشکلات داخلی نیازمند برجام داخلی هستیم . :
" برای توسعه وپیشرفت کشور ما نیازبه اجماع داخلی داریم نیاز به برجام 2 داریم وبرای ساختن ایران نیاز به اقدام مشترک ملی داریم . "
چالش های اقتصادایران ودورنمای پایان دوره وفوردرآمدهای نفتی ورشد فزاینده اهریمن بیکاری ، اقتصاد ایران را دریک مقطع تاریخی سرنوشت ساز قرارداده است .که گذشتن ازآن به تصمیمات سنجیده دولت ونظام سیاسی وکسب رضایت مندی مردم وسهیم نمودن آنها درحل مشکلات کشور دارد .


منابع :
1-کاتوزیان ، محمدعلی ، اقتصاد سیاسی ایران ،نشرپاپیروس 68
2-کارل ، تری لین ، معمای فراوانی ، نشرنی 90
3-مقاله جاکولوچانی درکتاب جامعه مدنی ودموکراسی در خاورمیانه ، نشر فرهنگ جاوید 91
البحث في ارشیف الموقع
تقریر مصور لیوم الشاب في معشور
نمادهای حیوانی درتمدن عیلام/حسین فرج الله
النشاط المُزدهِر الثقافي ومنطقة معشور
إلمتهَم/شعر:حسين فاضل جنامي
شهرهایی حقیقی با نام هایی جعلی رضا شاهی
فرقة اگزار للمسرح تقدم باکورة اعمالها في مدینة معشور
احلى الاعياد بنکهة هلال و هيل + صور
تخریب و القای تفرقه بین نخبگان عرب در فضای مجازی
اسدی:در شادگان و آبادان، نخل‌های فراوانی در حال نابودی هستند
آیت‌الله کعبی:انتقال آب خوزستان با وجود مشکلات فراوان جای سؤال دارد
عادت هميشگي حاضران در عرصه فرهنگ
معایدة الکبری در روز اجرا لغو شد
استفاده از کولر آبی در هوای ریزگردی، ممنوع
نخستین جشنواره «تعلیم، رسانه، تربیت» در خوزستان برگزار می شود
مدينة تستر تحتفل بعيد الفطر المبارک/تقرير مصور
معایدة فرحة العید في مدینة المحمرة(اللیلة الاولی)/صور
معایدة عدد من النخبة الأهوازیة مع آیة الله الحیدري(صور)
معایدة عدد من النخبة الأهوازیة مع آیة الله الجزایري(صور)
مدينة رامز تحتفل بعيد الفطر المبارک/تقرير مصور
اجواء العيد في الدورق/تقرير مصور
العيد في قلعة کنعان /تقرير مصور
اجواء العيد في تستر/تقریر مصور
معرفی دو کتاب از مهندس عبدالرضا نواصري
شدة ورد هايکوية من الأهواز/مصطفی جمال
 
مجله تحلیلی خبری بروال , دفتر مرکزی اهواز ، زیر نظر شورای سردبیری