کد خبر : 1237             انتشار : 1395/02/06 09:17          تعداد بازدید : 542

کم‌عرض شدن رود کارون؛ فرصت یا تهدید؟

محمد گلچین‌زاده

اگر در پرواز اهواز ـ تهران سمت چپ هواپیما، کنار پنجره، بنشینید یک آب‌باریکه طولانی را روی زمین می‌بینید که تا چندین دقیقه بعد از پرواز همچنان همراهتان است. حتی پس از گذشت ۲۰ دقیقه از پرواز این آب‌باریکه پرپیچ‌وخم با وجود پیچ و تاب‌های ‌گاه تند و تیز هواپیما از تیررس نگاه شما دور نمی‌شود. این آب‌باریکه همان «کارون» است؛ طولانی‌ترین و پر آب‌ترین رودخانه ایران که هزار کیلومتر طول دارد؛ از سرچشمه‌های زردکوه در چهارمحال و بختیاری سرچشمه می‌گیرد و به خلیج فارس می‌ریزد.

این رودخانه از چندین شهر و روستای دیگر هم می‌گذرد و برای همه دوست‌داشتنی و محترم است. حدود ۴۰ کیلومتر از این رود در محدوده شهر اهواز قرار گرفته است و مردم این شهر وابستگی زیادی به آن دارند. به دلیل همین وابستگی، زمانی که بحث انتقال آب کارون مطرح شد، اهوازی‌ها با آن مخالفت کردند. دلایل آن‌ها هم فقط یک چیز بود؛ «نجات کارون».
اما آن موضوع دیگری است. موضوع مطرح‌شده در چند ماه اخیر، باریک کردن عرضِ طولانی‌ترین رودخانه ایران است.
خوزستان میزبان پرآب‌ترین رودخانه‌های کشور به نام‌های کارون، دز و کرخه است. کارون اما تنها رودی است که درست از وسط کلانشهر اهواز می‌گذرد و اهواز را به ۲ قسمت تقسیم می‌کند.
در واقع می‌توان گفت این کارون است که اهواز را در زمره شهرهای زیبای کشور قرار داده است و شاید به همین علت باشد که برای شهروندان اهمیت و ارزش بسیار زیادی دارد.

کاستن از عرض کارون
اصل داستان کم‌عرض کردن بزرگ‌ترین رود ایران، ساحل‌سازی برای این رود بود. ساحل‌سازی‌ها از دهه ۲۰ آغاز شد و تقریبا بخش اعظمی از ساحل در قسمت شرق، در جایی که درست وسط شهر قرار گرفته است، تکمیل شد. در شرق رودخانه به جز ساخت پارک لاله در حوالی پل سوم و ریورساید در مرکز شهر و اطراف پل سوم اقدامی صورت نگرفت. در دهه‌های اخیر ساحل‌سازی در کارون وارد فاز تازه‌ای شد. به طوری که ساحل‌سازی‌های گسترده منجر به تجاوز به حریم این رودخانه شد.
گویا برای ساخت ساحل، زمین‌های اطراف کافی به نظر نمی‌رسید و ناچار دست به حریم رودخانه کارون برده شد. خاک را در برخی مواقع درون آب می‌ریختند تا به اصطلاح از رودخانه برای ساخت ساحل استفاده کنند.
این رویه اکنون به شکل گسترده‌ای ادامه دارد و استانداری خوزستان قصد دارد با ساخت‌وساز درست در کناره‌های کارون به علاوه ساحل، رودخانه را هم در این ساخت‌وساز دخیل کند. چرا که قصد دارد سایت‌های تفریحی و گردشگری کارون را افزایش دهد. موضوعی که اسمش زیباست اما مورد مخالفت جدی دوستداران محیط زیست و شهروندان اهوازی قرار گرفته است. این مخالفت یک طرف دیگر هم دارد؛ سازمان آب و برق خوزستان.

مجوز نداده‌ایم
مدیرعامل سازمان آب و برق استان می‌گوید: مسئولیت حریم رودخانه کارون بر عهده این سازمان است و سازمان آب و برق هیچ گونه مجوزی برای ساحل‌سازی‌های این‌چنینی صادر نکرده است.
«محمدرضا شمسایی»، که خود زمانی شهردار اهواز بود، به خبرنگار همشهری می‌گوید: اصولا هرگونه ساخت‌وسازی در ساحل کارون غیرقانونی است و اگر هم قرار باشد ساخت‌وسازی صورت گیرد، حتما باید مجوز سازمان آب و برق را داشته باشد. او ادامه می‌دهد: ما مجوزی برای تصرف رودخانه کارون به منظور ساخت‌وساز سایت‌های تفریحی صادر نکرده‌ایم. باید بگویم در ارتباط باساخت‌وسازهای فعلی که همگان در ساحل می‌بینند و هنوز هم در حال انجام است، ما مجوزی نداده‌ایم. در واقع باید گفت حضور بلدوز‌ر‌ها و کامیون در کارون غیرقانونی است. شمسایی که معاون وزیر نیرو هم است تأکید می‌کند: تمام ساخت‌وسازهایی که الان در ساحل و در درون رودخانه کارون صورت می‌گیرد، غیرقانونی هستند و باید برای انجام هر کاری از سازمان آب و برق مجوز بگیرند، ولی تاکنون این اتفاق رخ نداده است.

کم شدن عرض کارون به نفع رود است
مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان اعتقاد دارد از نظر محیط زیستی، کم کردن عرض کارون ضرر که ندارد هیچ، منفعت هم دارد.
«احمدرضا لاهیجان‌زاده» به خبرنگار همشهری می‌گوید: در بیشتر شهرهای جهان که رودخانه از وسط شهر عبور می‌کند به منظور زیباسازی و جلب توریست این اقدامات را انجام می‌دهند و طبیعی است و کسی هم ایراد نمی‌گیرد.
او با بیان اینکه کارون هزار کیلومتر طول تقریبی دارد و در برخی نقاط عرض آن زیاد و در جایی نیز کم می‌شود، اضافه می‌کند: طول رودخانه کارون در اهواز بعید به نظر می‌رسد بیش از ۴۰ کیلومتر باشد. به همین علت مشکلی پیش نمی‌آید اگر در محدوده اهواز، سواحل شرقی و غربی به هم نزدیک شوند.
وی به تصرف در رودخانه هم اشاره می‌کند و می‌گوید: تنها مشکل محیط زیستی کم شدن عرض کارون این است که پساب‌ها و نخاله‌های ساختمانی پروژه‌های عمرانی به درون آب ریخته شوند. وگرنه کم شدن عرض کارون می‌تواند یک اتفاق مثبت باشد.

جلوگیری از شوری آب
مدیرکل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان در ادامه می‌گوید: در صورتی که آب در محدوده اهواز سرعت بیشتری بگیرد، از رسوب دبی آب جلوگیری می‌شود و این امر فقط با کم شدن عرض کارون ممکن می‌شود.
لاهیجان‌زاده می‌افزاید: یکی دیگر از مزایای کم کردن عرض کارون، جلوگیری از شوری آب برای زمین‌های زیردست است؛ چون وقتی آب شتاب می‌گیرد، امکان شوری آب به حداقل می‌رسد.
این مسئول اضافه می‌کند: حدود ۶۰۰ کیلومتر از طول رودخانه کارون در خوزستان وجود دارد و کاستن از عرض رودخانه در محدوده اهواز به کل رودخانه آسیبی وارد نمی‌کند.
مدیرکل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان در عین حال اظهار می‌کند: باید توجه داشت در سیل اخیر اگر عرض رودخانه کم بود، ممکن بود آب به درون شهر سرازیر شود؛ پس خوش‌تر است اگرکاری صورت می‌گیرد، به عواقب آن هم توجه شود.

درنگ
از مهم‌ترین مزایای کم شدن عرض کارون یکی این است که اگر آب در محدوده اهواز سرعت بیشتری بگیرد، از رسوب دبی آب جلوگیری می‌شود. مزیت دیگر، جلوگیری از شوری آب برای زمین‌های زیردست است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان: از نظر محیط زیستی، کم کردن عرض کارون ضرر که ندارد هیچ، منفعت هم دارد. مشکلی پیش نمی‌آید اگر در محدوده اهواز، سواحل شرقی و غربی به هم نزدیک شوند.
مدیرعامل سازمان آب و برق استان: مسئولیت حریم رودخانه کارون بر عهده این سازمان است و سازمان آب و برق هیچ‌گونه مجوزی برای ساحل‌سازی‌ صادر نکرده است.
تنها مشکل محیط زیستی کم شدن عرض کارون، ریخته شدن پساب‌ها و نخاله‌های ساختمانی پروژه‌های عمرانی به درون آب است.
کاستن از عرض رودخانه در محدوده اهواز به کل رودخانه آسیبی وارد نمی‌کند. فقط باید توجه داشت در سیل اخیر اگر عرض رودخانه کم بود، امکان داشت آب به درون شهر سرازیر شود.

منبع:همشهری
البحث في ارشیف الموقع
تقریر مصور لیوم الشاب في معشور
نمادهای حیوانی درتمدن عیلام/حسین فرج الله
النشاط المُزدهِر الثقافي ومنطقة معشور
إلمتهَم/شعر:حسين فاضل جنامي
شهرهایی حقیقی با نام هایی جعلی رضا شاهی
فرقة اگزار للمسرح تقدم باکورة اعمالها في مدینة معشور
احلى الاعياد بنکهة هلال و هيل + صور
تخریب و القای تفرقه بین نخبگان عرب در فضای مجازی
اسدی:در شادگان و آبادان، نخل‌های فراوانی در حال نابودی هستند
آیت‌الله کعبی:انتقال آب خوزستان با وجود مشکلات فراوان جای سؤال دارد
عادت هميشگي حاضران در عرصه فرهنگ
معایدة الکبری در روز اجرا لغو شد
استفاده از کولر آبی در هوای ریزگردی، ممنوع
نخستین جشنواره «تعلیم، رسانه، تربیت» در خوزستان برگزار می شود
مدينة تستر تحتفل بعيد الفطر المبارک/تقرير مصور
معایدة فرحة العید في مدینة المحمرة(اللیلة الاولی)/صور
معایدة عدد من النخبة الأهوازیة مع آیة الله الحیدري(صور)
معایدة عدد من النخبة الأهوازیة مع آیة الله الجزایري(صور)
مدينة رامز تحتفل بعيد الفطر المبارک/تقرير مصور
اجواء العيد في الدورق/تقرير مصور
العيد في قلعة کنعان /تقرير مصور
اجواء العيد في تستر/تقریر مصور
معرفی دو کتاب از مهندس عبدالرضا نواصري
شدة ورد هايکوية من الأهواز/مصطفی جمال
 
مجله تحلیلی خبری بروال , دفتر مرکزی اهواز ، زیر نظر شورای سردبیری