کد خبر : 1477             انتشار : 1395/03/29 13:44          تعداد بازدید : 698

نام شهرخفاجیه درمصادر تاریخی ایران(3)

دراین کتاب به موارد زیادی وزوایای پنهان زیادی از جنگ جهانی اول وتحولات خاورمیانه وبخصوص تغییر قدرت درخوزستان وقتل عام مردم خفاجیه توسط نیروهای انگلیسی ووعده پوچ برخی از طرفداران دولت عثمانی که باعث شدفقط مردم بی دفاع کشته شوند
نام شهرخفاجیه درمصادر تاریخی ایران(3)

نویسنده:حسین فرج الله


(کتاب انگلیس واشغال ایران درجنگ جهانی اول،
تالیف دکتر محمد قلی مجد،
ترجمه مصطفی امیری،
نشر مؤسسه مطالعات وپژوهشهای سیاسی،
تهران، بهار 1390)


خفاجیه (سوسنگرد کنونی) واژه خفاجيه، واژه ای سومری وبه شکل خفاژه درمصادر سومری ثبت شده است.
در کتاب تاریخ معماری جهان آن را این‌گونه توصیف می‌کنند «خفاژه شهری سومری که در هزاره چهارم قبل از میلاد بنا شد» (روزنامه فرهیختگان)

خفاجیه شهری در استان خوزستان ، فاصله شهر خفاجیه تا اهواز مرکز استان۵۵ و تا البسیتین(بستان) ۲۸ کیلومتر است،رودخانه کرخه از شمال آن می‌گذرد و شعبه‌ای از کرخه نیز از داخل شهر عبور کرده و در غرب و جنوب غربی شهر دو رود سابله و مالکیه از آن منشعب می‌شوند.
شهر باستانی حویزه درجنوب غربی این شهر قراردارد.

شهر خفاجیه درتمدن سومر ،عیلام وتمدن میسان ونیز دردوره اسلامی از مهمترین شهرهای خوزستان بوده که درکنار شهر حویزه از مهمترین مراکزعلمی ودینی روزگار بوده اند ودردوره اسلامی به ویژه درزمان حکومت مشعشعیان ازمهترین شهر ها ومراکز دینی وصنعتی بوده است.

نام تاریخی وباستانی خفاجیه دردوره دوره پهلوی به سوسنگرد تغییر یافت.

کتاب انگلیس واشغال ایران درجنگ جهانی اول، این کتاب ترجمه ای از اثر تحیقی دکتر محمد قلی مجد پژوهشگر ایرانی مقیم امریکاکه درسال 2003 میلادی منتشر شده است.
این اثربه شرح مستند اشغال ایران علیرغم اعلام بی طرفی به دست نیروهای انگلیسی بر اساس اسناد منتشر نشده امریکایی پرداخته وبرای اولین بار پرده از کشتارمردم خفاجیه وجنبش جنگل ،کشتار مردم فارس وبسیاری از جریانات آن دوران را بررسی نموده است.

دکتر مجد دراین کتاب به بررسی قحطی بزرگی که درسال های 1917تا1919 گریبان ملت ایران راگرفته پرداخته ،قحطی که ناشی از بی کفایتی حاکمان ایران ورهاکردن مردم درآن دوران بوده است.

از مهمترین قضایای آن عصر جنگ مردم عرب خفاجیه با نیروهای انگلیسی بودکه به جهاد العشایر معروف است هرچند که این جنگ جنبه های ایجابی فراوان داشته اما باعث تزلزل قدرت بنی کعب وتسلط رضا شاه بر اهواز ودیگر مناطق شد که این جریان باعث قتل بیشتر مردم خفاجیه وتبعید بزرگان ومشایخ خفاجیه بخصوص بنی طرف شد که درواقع از چاله به چاه افتادن بود واگر گونه ای دیگر جریانات می گشت ممکن بود رضا شاه هیچگاه نمی توانست به نسل کشی وتبعید مردم خفاجیه دست بزند.
درجریان جنگ مردم عرب با انگلیس زوایای پنهان فراوانی وجود دارد که هنوز به درستی بررسی نشده اند که نیاز به بررسی وتحقیق بیشتری دارند.

درصفحات 135، 136، 137 نام شهر خفاجیه آمده است که به بررسی این صفحات خواهم پرداخت.

صفحه 135:
(کشتار درخفاجیه ،14-16 مه 1915 )

بعداز ظهر 13مه ،دوستون قوای انگلیس از ایلام عازم مأموریت شد.مأموريت آنها اطلاع از حضور قوای ترک در«بسیتین»(بستان کنونی)وهمچنین تنبیه عرب های بنی طرف در«خفاجیه »بود، که مجروحان مارادر عملیات سوم مارس مثله کرده بودند.ستون اول تحت فرماندهی شخص گارینچ در طول ساحل شمالی رود کرخه ،وستون دوم تحت فرماندهی ژنرال لین درطول ساحل دیگر آن پیش رفتند.آنها خیلی زود متوجه شدند که ترک ها (عثمانی)از آن محل رفته اند.ژنرال گارینچ با تیپ سواره وآتشبار ماگزیم تا« بسیتین»پیش رفت.درآنجا هیچ نشانه ای از دشمن نیافت ،ومعلوم شد که آنها یک یا دو روز پیش به مقصد« عماره »حرکت کرده اند.
انگلیسی ها که فرصت حمله به نیروهای ترک را از دست داده بودند، در14مه 1915 به« خفاجیه»هجوم آوردند.موبرلی می نویسد:(اعراب درمقابل پیشروی نیروهای ژنرال ملیس شدیدا مقاومت می کردند؛ ولی، با پشتیبانی خوب توپخانه هشتاد ودوم صحرایی،دوگردان تحت امر ژنرال گردان هفتاد وششم پنجابی ها وهفتم گورخه ها راه خود رااز هور باز کردند وبه ساحل راست روددرمقابل محل استقرار شیخ در«خفاجیه» رسیدند.این محل ،که دردست اعراب بود، شامل مجموعه ای از روستا های پراکنده با خانه های خشتی می شدکه چهار مایل درطول ساحل چپ رود کرخه گسترده بود.

ساعت 5بعد از ظهر ،سواره نظام از «بسیتین »بازگشت وهرچند گرمای شدید سربازان واسب هارا از توان انداخته بود.توپخانه اسب کش وتوپ های ماگزیم درپشتیبانی از ژنرال ملیس وارد عمل شدند.
موبرلی با رضایت کامل نتیجه را اینطورگزارش می کند :اعرابی که درمقابل ژنرال ملیس مقاومت می کردند تلفات سنگینی متحمل شدند؛ توپخانه اسب کش تلاش آنها را برای دور زدن جناح راست نیروهای انگلیسی ناکام گذاشته ،وآتش توپخانه انگلیسی ها بسیاری از خانه های اعراب را به آتش کشیده بود.واینطور بودکه نبرد «خفاجیه »درایران پایان یافت.ولی شب درراه بود وژنرال گارینج به نیروهایش دستور داد که به اتراق گاه درسمت شمال عقب نشینی کنند.روز بعد 15 مه 1915 ،کشتار ادامه یافت:درساعت 8صبح ،ژنرال ملیس دستور یافت که عملیات برضد« خفاجیه »را از سر گیرد...........

نیروهای پیاده تحت امر ژنرال ملیس با پشتیبانی آتش توپخانه صحرایی به سوی ساحل رود پیشروی کرد.
عده ای از قوای داوطلب گردان هفتاد وششم پنجابی ها شروع به عبور از رودخانه کردند......نزدیک به هزار نیروی عرب تلاش می کردند از پیشروی این نیروها جلوگیری کنند وهمان تعداد هم درمقابل قوای ژنرال لین شروع به عقب نشینی کرده بودند .ولی آتش دقیق توپخانه وگلوله انگلیسی ها دشمن را از حوالی رود به عقب راند وچندین کلبه نزدیک ساحل را به آتش کشید.......از آن طرف ،انگلیسی ها به خاطر پوشش عالی آتش تلفات ناچیزی داشتند ....کل تلفات انگلیسی ها درطول آن روز ،براثر عملیات دشمن ،فقط 15نفربود ،که از این پانزده نفر سیزده نفر شان به گردان هفتاد ششم پنجابی ها تعلق داشتند.

موبرلی همچنین می نویسد:می شد دید دشمن از هر طرف درحال عقب نشینی است وفقط تعداد اندکی تیرانداز از درون خانه ها شلیک می کنند.دریکی از بزرگترین خانه ها ،که دیوارهای دوجداره داشت وبه همین دلیل آتش توپخانه به آن کارساز نبود، درحدود 50نفر عرب پناه گرفته بودند .آنها درخواست کردند که یک افسر به آنجا برود تا خودشان راتسلیم کنند ،ولی وقتی که آن افسر به همراه مامور سیاسی به خانه نزدیک می شدند به سوی آنها شلیک کردند .آنها خیلی زود تاوان ناجوانمردی شان را دادند.انگلیسی ها تصمیم گرفتند برای جلوگیری از تلفات سقف خانه را به آتش بکشند ؛بعد از این کار ،گروهان هفتاد وششم به خانه حمله کرد وضمن کشتن 33عرب ،یازده نفر از آنها را نیز به اسارت گرفت.

عملیات 15 مه 1915 در«خفاجیه »اینطور تمام شد:«بعد از این حمله، مقاومت عرب ها به تدریج ضعیف ترشد، وچون روز خیلی گرم وطاقت فرسا یی برای نیروهابود، ژنرال گارینچ درساعت4بعد از ظهر دستور قطع عملیات را صادر کرد. »همان شب نیروهای ژنرال لین بعد از تاخیر بسیار بالاخره به «خفاجیه »رسیدند:«اگر عرب ها قدری درمقابل نیروهای لین مقاومت کرده بودند، ولی تاخیر آنها عمدتا به خاطر آب راههایی که باید روی آن پل می زدند.
با اینکه هوا تاریک شده بود ،آنها هنوز به «خفاجیه »نرسیده بودند ،وپس قراولان نیز حوالی 11شب به اتراق گاه رسیدند .

فردا صبح ژنرال لین وقوایش نیز وارد این بازی شدند:ساعت8صبح روز شانزدهم ، نیروی ژنرال لین به گردان هفتاد وششم پنجابی ها ملحق شد؛ وتنبیه اعراب ادامه یافت.اطلاعی از شمار کشتگان عرب ها نداریم، ولی حداقل صدجنازه از آنها به زمین افتاده بود.مقدار زیادی از گندم شان نابود شده ونزدیک به هزار راس ازگاو وگوسفند انشان به تصاحب انگلیسی ها درآمده است.بدین ترتیب فهمیدندکه تکیه برحمایت ترک ها چه کار اشتباهی است .»........

موبرلی حکایت می کند که: درهمین اثناء،به ژنرال گارینچ خبر رسید که طایفه عیاشی از قبیله بنی تمیم که در29آوریل ،آن حمله ناجوانمردانه را به سواره نظام سرگرد اندرسن کرده بودند...........

با تنبیه قبیله بنی تمیم عملیات نظامی که کاملا موفقیت آمیز بود در عربستان خاتمه یافت .......!

دراین کتاب عربستان معادل استان خوزستان کنونی درصفحات:48، 101، 105، 106، 109، 131، 132، 133، 138، 140، 141، 143، 144، 396، 404 ذکر شده است.

نام محمره معادل خرمشهر کنونی درصفحات:62، 64، 65، 66، 68، 70، 72، 100، 101، 102، 105، 106، 107، 109، 111، 112، 114، 131، 132، 239، 405
ذکرشده است.

شط العرب معادل اروند کنار کنونی درصفحات:61، 62، 63، 65، 66، 67، 68، 70، 71، 75، 105، 107، 133، 142ذکر شده است.


دراین کتاب به موارد زیادی وزوایای پنهان زیادی از جنگ جهانی اول وتحولات خاورمیانه وبخصوص تغییر قدرت درخوزستان وقتل عام مردم خفاجیه توسط نیروهای انگلیسی ووعده پوچ برخی از طرفداران دولت عثمانی که باعث شدفقط مردم بی دفاع کشته شوند ولی هیچ کمکی از دولت عثمانی برای این مردم نرسید.با این کار معادلات به نفع رضا شاه تغییر یافت وباعث شد که با قدرت هرچه تمام تر این مردم را دوباره سرکوب کند ویادآور این سرکوبی درکتاب های دکتر عباس طایی ذکر شده که اوج ظلم وستم از طرف حکومت رضا شاه نسبت به این مردم را به تصویر می کشد.......

حسین فرج الله (ابو عرفان)شوشتر

منبع:

مجد، محمد قلی، انگلیس واشغال ایران در جنگ جهانی اول، ترجمه :مصطفی امیری،نشر مؤسسه مطالعات وپژوهشهای سیاسی، تهران بهار 1390
البحث في ارشیف الموقع
تقریر مصور لیوم الشاب في معشور
نمادهای حیوانی درتمدن عیلام/حسین فرج الله
النشاط المُزدهِر الثقافي ومنطقة معشور
إلمتهَم/شعر:حسين فاضل جنامي
شهرهایی حقیقی با نام هایی جعلی رضا شاهی
فرقة اگزار للمسرح تقدم باکورة اعمالها في مدینة معشور
احلى الاعياد بنکهة هلال و هيل + صور
تخریب و القای تفرقه بین نخبگان عرب در فضای مجازی
اسدی:در شادگان و آبادان، نخل‌های فراوانی در حال نابودی هستند
آیت‌الله کعبی:انتقال آب خوزستان با وجود مشکلات فراوان جای سؤال دارد
عادت هميشگي حاضران در عرصه فرهنگ
معایدة الکبری در روز اجرا لغو شد
استفاده از کولر آبی در هوای ریزگردی، ممنوع
نخستین جشنواره «تعلیم، رسانه، تربیت» در خوزستان برگزار می شود
مدينة تستر تحتفل بعيد الفطر المبارک/تقرير مصور
معایدة فرحة العید في مدینة المحمرة(اللیلة الاولی)/صور
معایدة عدد من النخبة الأهوازیة مع آیة الله الحیدري(صور)
معایدة عدد من النخبة الأهوازیة مع آیة الله الجزایري(صور)
مدينة رامز تحتفل بعيد الفطر المبارک/تقرير مصور
اجواء العيد في الدورق/تقرير مصور
العيد في قلعة کنعان /تقرير مصور
اجواء العيد في تستر/تقریر مصور
معرفی دو کتاب از مهندس عبدالرضا نواصري
شدة ورد هايکوية من الأهواز/مصطفی جمال
 
مجله تحلیلی خبری بروال , دفتر مرکزی اهواز ، زیر نظر شورای سردبیری