کد خبر : 522             انتشار : 1394/08/26 10:45          تعداد بازدید : 806

«بیت چریم» در راه ثبت ملی

گرارش: قاسم منصور ال کثیر

بسیاری گمان می کنند تنها جاذبه شوش آثار تاریخی آن است، در حالی که ‌قدیمی ترین شبیه خوانی استان در این شهرستان برگزار می شود.
شبیه «بیت چریم»(مراسم تعزیه واقعه کربلا و عزاداری امام حسین(ع)) بیش از 200 سال قدمت دارد و هنوز به ثبت ملی نرسیده است. این مراسم در حافظه جمعی مردم شوش با خاطرات بسیاری همراه است و در میدان اصلی شهر حر به عنوان یکی از بزرگترین میدان های استان، اجرا می شود. این میدان ویژگی‌های خاصی دارد، از جمله این‌که در وسط شهر واقع شده و از دیرباز محل برگزاری مراسم‌های مذهبی و دیگر مناسک بوده است و در گذشته آن را «المحله» می خواندند.
«بیت چریم» در شمال شرق شوش و در فاصله 10 کیلومتری از آن و در حاشیه رودخانه دز قرار دارد.

همان گونه که در تحلیل شهرهای تاریخی اسلامی ذکر شده است، اغلب شهرها در اطراف یک میدان اصلی شکل می گرفتند و میدان نقش مهمی در هویت شهرهای اسلامی داشت و فاصله خانه تا میدان و مردمی که در نزدیکی آن ساکن بودند، معنا و مفهوم خاصی را می‌رساند. یکی از فعالان میراث فرهنگی استان درباره شبیه خوانی «بیت چریم» می‌گوید: شهر حر از جنبه های مختلفی اهمیت بسیاری دارد، زیرا این شهر در میان 2 رود دز و شاوور قرار گرفته است و فاصله کمی نیز با کرخه دارد و به همین دلیل می توان چنین تحلیلی ارائه کرد که به دلیل نزدیکی به آب های جاری دارای قدمت تاریخی باشد. «احمد جعفری ماجد» می افزود: در نگاه اول میدان شبیه خوانی انسان را تحت تاثیر قرار می‌دهد، زیرا نمونه آن در بسیاری از شهرها دیده نمی‌شود. وی معتقد است موقعیت مهم میدان و قدمت تاریخی شبیه خوانی نیز بر لزوم ثبت این میراث معنوی می افزاید.

دایره‌ای 2 قرنی
شبیه خوانی «بیت چریم» را اهوازی‌ها با نام «الدائره» می شناسند. بیت چریمی‌ها درباره تاریخ این مراسم که به صورت شفاهی حفظ شده است، می گویند: از زمان «شیخ علی بن غافل» این آیین به صورت رسمی در همین میدان برگزار می شد.
گفته می شود 200 سال پیش «شیخ علی» در سفری که به همراه یکی از روحانیون منطقه «بیت چریم» به عراق داشت، آیین شبیه خوانی را در شهر «حله» عراق دید و مجذوب این مراسم شد و با دقت آن را از اول تا پایان نظاره کرد.
پس از پایان شبیه خوانی تصمیم گرفت همین مراسم را برای مردم دیار خود اجرا کند. نزدیکترین شخص به او «شیخ حسین» بود که از او خواست همه مراسم را با جزئیات ثبت و ضبط کند. ‌شیخ حسین روحانی،متواضع دیار شوش بود و با علاقه از این پیشنهاد شیخ استقبال کرد و همه آن چه را دیده بود‌ در سینه حفظ و بر کاغذ ثبت کرد. اینچنین شد که مقدمه نخستین شبیه خوانی عربی کشورمان در بیت چریم یا شهر حر شکل گرفت.
پس از بازگشت شیخ علی و شیخ حسین به «بیت چریم» از سال بعد مراسم شبیه خوانی با تلاش اهالی روستا که اغلب سواد خواندن و نوشتن نداشتند، برگزار شد. مردم آن دیار رفته رفته ارتباط معنوی شدیدی با این مراسم برقرار کردند و از این رو امروزه، وقتی محرم از راه می رسد، همه روستائیان درگیر تدارک شبیه خوانی می‌شوند.
این مراسم به صورت وراثتی ادامه پیدا کرد تا به «شیخ خلف حیدری آل کثیر» رسید. شیخ خلف در دوره مدیریت این مراسم به صورت جدی تر آن را برگزار کرد. پس از مرگ وی مراسم به دست شورای برگزاری شبیه‌خوانی رسید و در نهایت بعد از چند سال برگزاریتعطیل شد. در مدت تعطیلی از آن جا که مردم منطقه ارتباط معنوی خاصی با شبیه خوانی برقرار کرده بودند، خلأ آن را در ایام محرم احساس می کردند. ده‌ها سال پیش با وجود کمبود امکانات، خانواده شیخ خلف حیدری اقدام به تهیه گزارش تصویری از مراسم کرد و تصاویر سیاه و سفید از شبیه خوانی آن زمان باقی ماند.

ادامه در جریه
پس از این که قرار شد 4 سال مراسم شبیه خوانی تعطیل باشد، کمی آن طرف تر از بیت چریم شخصی با نام «عزیز هلاکوپور» که یکی از خویشاوندان شیخ حیدر بود، تصمیم گرفت شبیه خوانی را در روستای خودشان ادامه دهد. حاج عزیز از دوران نوجوانی ایفاگر نقش‌های مهمی در شبیه خوانی شهر حر بود. در نهایت حاج عزیز در روستای مجاور که «سید محمد تفاخ» یا «الهدامه» نام داشت، به همت تعدادی از اهالی تصمیم به برپایی مراسم شبیه خوانی در روستای خود گرفتند. روستای «سید محمد تفاخ» معروف به «جریه سید» محمد از توابع شوش دانیال و جنب کارخانه قند دزفول است.
«حاج ملاعزیز» متولد 1312 با وجودی که در سن 80 سالگی به سر می برد، اما همچنان مصرانه و متعهدانه کارگردانی این آیین را بر عهده دارد. حاج عزیز کارگردانی است که نه درس تئاتر خوانده و نه در کلاس های بازیگری شرکت کرده است، اما توانسته اصول تئاتر خیابانی را به صورت تجربی بیاموزد و سال‌ها در حفظ آن کوشیده است.
به گزارش همشهری، به باور بسیاری از کارشناسان فرهنگی، رخداد تاریخی عاشورا موجب خلق هنرهای نمایشی مختلفی در کشور شده است. هر کدام از این نمایش‌ها بخش هایی از این رخداد را بازآفرینی و بومی سازی می‌کنند. به این معنا که جامعه با اجرای بخش هایی از این رخداد در قالب تعزیه ای به دنبال اثربخشی بر اجراکنندگان به ویژه حضار تماشاگر است.
به همین دلیل مراسم شبیه خوانی شهر حر که دارای قدمتی بیش از 2 قرن است، نیاز به توجه وی‍ژه دارد و باید با حساسیت بسیار به عنوان یک میراث حفظ شود و استمرار یابد.
تعدادی از فعالان میراث فرهنگی امسال برای ثبت این مراسم به همراه ثبت میدان شبیه خوانی قدم برداشتند و در حال جمع آوری مستند در این باره هستند. این افراد معتقدند نمی توان مراسم را جدا‌ از میدان دید و ثبت کرد و میدان شهر نقش مهمی در هویت مراسم شبیه خوانی دارد. به همین دلیل این فعالان می خواهند میدان را به عنوان محلی راهبردی در مناسک مذهبی همزمان با آیین شبیه خوانی در فهرست آثار ملی کشور ثبت کنند.

پرمحتواترین تعزیه‌ کشور
نماینده خوزستان در مجلس خبرگان رهبری درباره این مراسم با بیان این‌که تعزیه شهر حر می‌تواند جزو موفق‌ترین و پرمحتواترین تعزیه‌های استانی و کشوری محسوب شود، تأثیر آن را فوق‌العاده می‌داند و می‌گوید: در روز اجرای تعزیه مردم از طلوع آفتاب به صورت سرپا وقایع آن را دنبال می‌کنند تا بتوانند این صحنه‌ها را تماشا کنند و تا نزدیک غروب آفتاب منتظر می‌مانند تا صحنه شهادت امام حسین (ع) به نمایش گذاشته شود.
آیت‌الله «محسن حیدری» اظهار می‌کند: این تعزیه به صورت مردمی و اغلب با حضور مردم اجرا می‌شود و نه تنها از شهر و استان بلکه از خارج خوزستان نیز برای دیدن این نمایش به منطقه می‌آیند.



منبع: همشهری
البحث في ارشیف الموقع
تقریر مصور لیوم الشاب في معشور
نمادهای حیوانی درتمدن عیلام/حسین فرج الله
النشاط المُزدهِر الثقافي ومنطقة معشور
إلمتهَم/شعر:حسين فاضل جنامي
شهرهایی حقیقی با نام هایی جعلی رضا شاهی
فرقة اگزار للمسرح تقدم باکورة اعمالها في مدینة معشور
احلى الاعياد بنکهة هلال و هيل + صور
تخریب و القای تفرقه بین نخبگان عرب در فضای مجازی
اسدی:در شادگان و آبادان، نخل‌های فراوانی در حال نابودی هستند
آیت‌الله کعبی:انتقال آب خوزستان با وجود مشکلات فراوان جای سؤال دارد
عادت هميشگي حاضران در عرصه فرهنگ
معایدة الکبری در روز اجرا لغو شد
استفاده از کولر آبی در هوای ریزگردی، ممنوع
نخستین جشنواره «تعلیم، رسانه، تربیت» در خوزستان برگزار می شود
مدينة تستر تحتفل بعيد الفطر المبارک/تقرير مصور
معایدة فرحة العید في مدینة المحمرة(اللیلة الاولی)/صور
معایدة عدد من النخبة الأهوازیة مع آیة الله الحیدري(صور)
معایدة عدد من النخبة الأهوازیة مع آیة الله الجزایري(صور)
مدينة رامز تحتفل بعيد الفطر المبارک/تقرير مصور
اجواء العيد في الدورق/تقرير مصور
العيد في قلعة کنعان /تقرير مصور
اجواء العيد في تستر/تقریر مصور
معرفی دو کتاب از مهندس عبدالرضا نواصري
شدة ورد هايکوية من الأهواز/مصطفی جمال
 
مجله تحلیلی خبری بروال , دفتر مرکزی اهواز ، زیر نظر شورای سردبیری