کد خبر : 595             انتشار : 1394/09/09 00:16          تعداد بازدید : 2071

گذری تاریخی بر قالی دستباف مردم عرب خوزستان

قاليبافي در خوزستان قدمتي شش هزار ساله دارد .تاريخ اولين قاليبافان جهان را مردم شوش وعيلام ثبت کرده است .واز آن دوران تا به امروز زنان این سرزمین گره های قالی خود را با نقوش بر گرفته از تمدن عیلام ومعبد دور انتاش به هم پیوند می دهند


حسین فرج الله (ابوعرفان)-شوشتر

تار و پودقرمز ونارنجی ،بر گرفته از تمدنی دیرینه ، تمدنی که هرچند گرد وغبار سال ها بر چهره او نشسته اما هنوزیکی از باشکوه ترین تمدن های جهان است .
تاروپودی که از 6000سال پیش تا به امروز به هم می پیچند تا نقش جام نارونده یا نقوش کاخ های عیلامی را دوباره زنده کنند، وحافظه تاریخی این ملت را با گذشته های درخشان پیوند دهد.
این تاروپودها یاد آور شکوه ملتی است که شکوه وبزرگی خود را فراموش کرده ودر دوره کودکی خود سرگردان است.ومی بایست صفحه های تاریخ را به دقت بخواند تا درمیان آن ،شکوه فراموش شده اش را از میان هزاران کلمه غبار گرفته کشف کند .

قاليبافي در خوزستان قدمتي شش هزار ساله دارد .تاريخ اولين قاليبافان جهان را مردم شوش وعيلام ثبت کرده است .واز آن دوران تا به امروز زنان این سرزمین گره های قالی خود را با نقوش بر گرفته از تمدن عیلام ومعبد دور انتاش به هم پیوند می دهند.قالی دستباف مردم عرب خوزستان که امروزه درمناطق شوش وشوشتر (چنانه وخسرج وعبدالخان وبیت سعد ) ودیگر شهرهای خفاجیه وحویزه رواج دارد دارای نقوش فوق العاده زیبایی هستند که شاید بتوان به جرات آنها را با نقوش عیلامی مقایسه کرد مانندنقش معبد پنج طبقه دورانتاش (چغازنبیل)که این نقش قالی، طبق باقی، نمد مالی ودیگر صنایع دستی مردم عرب به وفور یافت می شود.

ازنقوش قالی شوش که امروزه در خانه بسیاری از مردم عرب یافت می شود می توان به نقش لامی که در میان بنی لام رواج دارد اشاره کرد که نام بنی لام ممکن است برگرفته از نام بنی عیلام باشد که روزگار ی دراین سرزمین امپراطوری بزرگی داشتند وهنوز کاخ ها ومعابدشان پس از هزاران سال شکوه بی مانندی دارند.
از مهترین ممیزه های قالی مردم عرب استفاده از پشم خالص ورنگرزی طبیعی می باشد که قالی را تا صدها سال به شکل اولیه محافظت می کند. نقوش باستانی مانند حیوانات اساطیری ونقوش هندسی برگرفته از خط تصویری عیلامی باستان ،نقش معبد دور انتاش ونیز گل ها ودرختان سدر ، علامت ها و رموز دینی مانند صلیب از مهمترین علامت های تشخیص قالی عربی نسبت به دیگر قالی ها می باشد...

در دو دهه اخیر بسیاری از سوداگران به عنوان تعویض قالی کهنه با نو دست به تاراج این ثروت نموده اند ومردم روستاهای عرب را با تطمیع وادار به فروش یا تعویض قالی های قدیمی کرده اند . در واقع نوعی سرقت این تحفه گرانبهاست ومردم عرب باید بدانند که بسیاری از این قالی ها قدمت بیشتر از صد سال دارند وبه عنوان یک اثر هنری ارزش مالی ومعنوی فراوانی دارند که نباید به این آسانی آنها را به سوداگران بدهند.

احیای دوباره سنت قالیبافی علاوه بر ایجاد کارگاههای زود بازده که منبع درآمد خوبی برای خانواده های عرب می تواند باشد بلکه کمک خوبی است برای حفظ ونگهداری این هنر باستانی است .

راههای حفظ هنر قالی بافی مردم عرب خوزستان

1-رواج کارگاههای قالی بافی که در کشور نمونه های فراوانی وجود دارد یکی از راههای احیای دوباره این هنر می باشد .

2-تشکیل کلاس های آموزشی برای زنان خانه دار ودختران جوان

3-حمایت مالی از صنعتگران وخرید تولیدات وتامین نیازهای اولیه بازارفروش قالی دستباف
4-ایجاد نمایشگاههای قالی سنتی در استان ومعرفی این هنر به مردم

5- احداث موزه قالی ودیگر صنایع دستی برای استان

6-تشویق مردم به خرید قالی دستباف با معرفی صحیح وتبلیغات منظم در سطح استان وکشور..

قالیبافی ورنگرزی در روستاهای استان به شکل سنتی وبا وسائل ابتدایی صورت می گیردومی توان گفت که این وسایل همان ابزارهای چند هزار سال پیش است ودر میان مردم هنوز متداول هستندهرچند که دیگر صنایع دستی نیز وضع بهتری ندارند مثلا سبد بافی که قدمتی دیرینه دارد باز روبه فراموشی گذاشته است
واگر احیا نشود تا چندی دیگر نامی از آن نخواهد ماند...

در بسیاری از کشورهای جهان صنایع دستی یکی از مهمترین اقلام صادراتی را تشکیل می دهند ولي متاسفانه بسياري از صنايع دستي ما هنوز در استان براى مردم شناخته شده نیست ولازم است که برای حفظ واحیای آنها برنامه ریزی دقیق صورت گیرد.

قابل توجه مردم عرب خوزستان آنکه نباید قالی های قدیمی وباارزش خود را با قالی های نو تعویض کنند زیرا ارزش قالی های دستباف آن هم با قدمتی چند صد ساله بیشتر از قالی های ماشینی وصنعتی است وهمچنین نگهداری این قالی ها در حفظ میراث فرهنگی وصنایع دستی این مردم کمک شایانی می کند.
زیرا یکی از مهمترین نمادهای فرهنگی هر ملتی صنایع دستی وآثار تاریخی آن ملت می باشد که مردم باید درحفظ آثار تاریخی وصنایع دستی کوشا باشند .

نقوش قالی دست بافت مردم عرب می بایست به دقت تصویر برداری شوندوبه عنوان یک اثر ملی ثبت شوند همچنین ایجاد موزه باعث حفظ این اثر هنری می شود .









































































باتشکر از دوست عزیز م احمد جعفري ماجد که برخي از تصاوير قالي را دراختيارم قرار داد...
البحث في ارشیف الموقع
تقریر مصور لیوم الشاب في معشور
نمادهای حیوانی درتمدن عیلام/حسین فرج الله
النشاط المُزدهِر الثقافي ومنطقة معشور
إلمتهَم/شعر:حسين فاضل جنامي
شهرهایی حقیقی با نام هایی جعلی رضا شاهی
فرقة اگزار للمسرح تقدم باکورة اعمالها في مدینة معشور
احلى الاعياد بنکهة هلال و هيل + صور
تخریب و القای تفرقه بین نخبگان عرب در فضای مجازی
اسدی:در شادگان و آبادان، نخل‌های فراوانی در حال نابودی هستند
آیت‌الله کعبی:انتقال آب خوزستان با وجود مشکلات فراوان جای سؤال دارد
عادت هميشگي حاضران در عرصه فرهنگ
معایدة الکبری در روز اجرا لغو شد
استفاده از کولر آبی در هوای ریزگردی، ممنوع
نخستین جشنواره «تعلیم، رسانه، تربیت» در خوزستان برگزار می شود
مدينة تستر تحتفل بعيد الفطر المبارک/تقرير مصور
معایدة فرحة العید في مدینة المحمرة(اللیلة الاولی)/صور
معایدة عدد من النخبة الأهوازیة مع آیة الله الحیدري(صور)
معایدة عدد من النخبة الأهوازیة مع آیة الله الجزایري(صور)
مدينة رامز تحتفل بعيد الفطر المبارک/تقرير مصور
اجواء العيد في الدورق/تقرير مصور
العيد في قلعة کنعان /تقرير مصور
اجواء العيد في تستر/تقریر مصور
معرفی دو کتاب از مهندس عبدالرضا نواصري
شدة ورد هايکوية من الأهواز/مصطفی جمال
سعید من ملاثانی ( 1394-09-12 22:57 )
مقاله مفیده

حسين ابو عرفان ( 1394-09-09 11:48 )
شکرا استاذي الفاضل واتمنى ان تکون ابحاثي في شأن اهل هذه البلاد الصامدة وشکرامن تشجيعکم البناء ودمتم سالمين. ...

عبدالنبی القیم ( 1394-09-09 07:17 )
أحسنت و بارک الله فیک أخینا الباحث حسین فرج الله لقد أثریت مخزوننا و مکتبنا التاریخیة ببحوثک القیمة

 
مجله تحلیلی خبری بروال , دفتر مرکزی اهواز ، زیر نظر شورای سردبیری