کد خبر : 765             انتشار : 1394/10/19 19:12          تعداد بازدید : 3759

بررسی افراط گرایی دینی/عبدالرضا نواصری

جهانی شدن اقتصاد ،فرهنگ وسیاست باعث گردیده که ارزشها، اندیشه ها ومعیارهای جدید زندگی ازطرف غرب ومشخصا جهان امریکایی واروپائی به سمت جهان اسلام صادر شود . وارزشهای سنتی ،دینی ، اخلاقی وروابط خانوادگی تحت تاثیر این موج جهانی شدن قرار گیرد . ..
بررسی افراط گرایی دینی عبدالرضا نواصری
عبدالرضا نواصری

تعصب – قشری گری – جمود فکری – عدم مدارا و تساهل – خوانش متون مقدس بدون توجه به ظرف زمانی و مکانی آیات – بحران هویت – اعتقاد به داشتن حقیقت مطلق نزد خود بخشی از عوامل معرفتی هستند که منجر به ظهور گروه های افراطی دینی یا تکفیری در جهان اسلام شده است . تفکری که با کشتار و خونریزی ، گردن زدن ، سوزاندن وآوارگی بیگناهان بنام دین و تصور رسالت خدایی برای خود سعی بر تشکیل مدینه فاضله وآرمان شهر خود بنام خلافت دارد .
این تفکر خطرناک امروزه اختصاص به سرزمینی خاص نیست . همانطور که کشتارهای روزانه در عراق ، سوریه ، افغانستان وحوادث انفجارهای ضاحیه بیروت ، پاریس ، لندن ، مادرید و ... نشان می دهد هیچ جا ایمن از این اهریمن شادی کش وزندگی ستیز نمی باشد . ولتر(1694-1778) فیلسوف عصر روشنگری قشریگری وتعصب دینی را از خدا نشناسی خطرناک تر می داند . :
" چرا که خداناشناسی الهام بخش احساسات خونین نیست اما قشریگری و تعصب چنین است . خداناشناسی ارتکاب به جنایت را منع نمی کند اما قشریگری موجبات این عمل را فراهم می آورد . " ( لیبرالیسم غرب ،ص 250 ) .
خاورمیانه مهد رویش ادیان ابراهیمی ( اسلام ،یهودیت ،مسیحیت ) وغیر ابراهیمی زرتشت ، مانی ، صائبین وخاستگاه تمدن هایی همچون ایران،بابل،سومر و آشورکه ویترینی از همزیستی صلح آمیز تمام ادیان ومذاهب بود در سایه حاملان تفکر تکفیری ومن ادیان تاریکی وجهل به قتلگاه پیروان مذاهب واقوام مختلف تبدیل شده است . سرزمین سوریه وعراق مهد کهن ترین تمدن وفرهنگ بشری به کلی ویران وصد ها هزار انسان کشته ومیلیون ها انسان بیگناه آواره شده اند .
واسلام دین صلح ،مدارا و محبت با تفسیروبرداشت های خشن و غیر رحمانی از آن بر خلاف جوهر وماهیت حقیقی آن توسط این جریان ها اولین قربانی این تفکر افراطی وتکفیری می باشد . افراط گرایی دینی و ایدئولوژیک خاص یک دین ومکتب فکری مشخص نبوده بلکه تمام ادیان وایدئولوژی های فکری مستعد برداشت افراطی وجزمی توسط برخی از پیروان آنها می باشند . این برداشت ظاهری وصوری از ادیان ومکاتب فکری باعث حاکم شدن نوعی صورت گرایی دینی وفکری همراه با عدم مدارا وتسامح وفقدان آزادی فکری ونهایتا کشتار وخونریزی در جامعه می گردد .
بررسی افراط گرایی دینی/عبدالرضا نواصری

بطور مثال مسیحیت که دینی سرشار از محبت ومدارا است . وپیام آور آن حضرت مسیح حتی دوست داشتن دشمنان را توصیه می کند . ولی در تاریخ مشاهده می کنیم که پیروان کاتولیک او در سال 1572 در فرانسه مسیحیان پروتستان را در سرتاسر آن کشور قتل عام می نمایند .پس از این کشتار که به قتل عام سن بارتلمه معروف گردید پاپ گریگوری سیزدهم با نماز شکر گذاری ویک مدال یادگاری از این واقعه برادر کشی تجلیل کرد . واز سال 1096 -1306 م یهودیان سرتاسر اروپا به بهانه اینکه قاتلان حضرت مسیح هستند مورد کشتار وآزار واذیت پیروان مسیحیت قرار گرفتند . حتی جریان اصلاح دینی در مسیحیت که به نهضت پروتستآنیسم معروف میباشد ، نتوآنست از افت افراط گرایی دینی در امآن باشد . بطوریکه ژآن کالون (1509-1564) نفر دوم رهبری این نهضت پس از لوتر(1483-1546) در شهر ژنو به سوزآندن مخالفآن فکری خود اقدام نمود .وی در سال 1553 دستور داد مایکل سروتوس (1511-1553) را به جرم بدعت دردین زنده زنده در اتش بسوزآنند .او با مقررات خشک مقدسآنه خود وخوآنش جزمی از متون مقدس مسیحی بر خلاف روح نهضت اصلاح دینی (پروتستآنیسم ) که مبلغ مدارا ،ازادی وجدآن وفردگرایی بود ، ژنو آن روزگار را به قندهار دورآن طالبآن تبدیل نموده بود .
اما یهودیآن این قربانیان تعصب دینی دیروز دراروپای مسیحی این بار خود با تشکیل گروه های افراطی قومی ودینی همآنند اشترن ،هاگآنا ،گوش امیونیم ( گروه ایمآن ) وبا خوآنشی خاص از متون مقدس یهودیت و تبدیل اسطوره ها به واقعیت های تاریخی وبر خلاف اموزه های دین یهود با کشتار مردم مسلمآن و مسیحی فلسطین واوارگی آنها به غصب سرزمین آنها پرداختند .
همچنین در آسیای جنوب شرقی که مذهب صلح آمیز بودا پیروان بیشماری دارد . درکشور میآنمار روحآنیون افراطی بودائی به همراه پیروان خود فقط در سال 2014 هشتادوسه هزار مسلمآن روهینگا را قتل عام و باعث اوارگی 500 هزار تن از آنها شده آند . خوآنش خشن وغیر آنسآنی به ایدئولوژی ها هم سرایت نموده است . بطوریکه آنقلاب کبیر فرآنسه که مظهر ارزشهای والای آنسآنی از قبیل ازادی ، برابری وعدالت بود ،در دورآن حکومت ژاکوبن ها 17000 نفر مرد ، زن وکودک در ملاء عام گردن زده شدند . در جنگ جهآنی اول ترکهای جوآن ناسیونالیست یک میلیون ارمنی را با هدف پاکسازی قومی ملت ترک کشتار نمودند .ایدئولوژی نازیسم با امیزه ای از باورهای داروینیسم اجتماعی وآندیشه های نیچه (1844-1900) وبهداشت نژادی در جنگ جهآنی دوم 7 میلیون یهودی را در اتاق های گاز که نازیها جاده های منتهی به آنها را جاده های بهشت می نامیدند از بین بردند . محصول این تفکر وحشیآنه 50 میلیون کشته در جنگ جهآنی دوم بود . همچنین به این لیست از جنایت ها خوآنش خاص و خونین استالیسم روسی و مائوئیسم چینی وخمرهای سرخ کامبوج از مارکسیسم –لننیسم را باید اضافه کرد .
سوالی که پس از این مقدمه در ذهن مطرح میگردد این است .: چرا در قرن بیست ویکم که باید قرن صلح ،ازادی ،حقوق بشر ، مدارا و... باشد . قرائت های خشونت بار و افراطی از اسلام در کشورهای اسلامی بخصوص خاورمیآنه و مغرب عربی ودر میآن مسلمآنآن ساکن اروپا در حال افزایش است . ؟ زمینه های رشد وخاستگاه فکری ،اجتماعی ،اقتصادی وسیاسی این افراطگرایی که بخشهایی از جوآنآن عمدتا بین 18 تا 38 سال را تحت تاثیر قرار داده کدام است . ؟
آنچه که مسلم است عوامل شکل گیری این پدیده پیچیده از کشوری به کشور دیگر چه به لحاظ اجتماعی ، اقتصادی ،سیاسی ، معرفتی وتاریخی متفاوت می باشد . شاید مهمترین علل بروز این بحرآن را بتوآن بشرح زیر دسته بندی نمود . :
*عوامل شکل گیری افراط گرایی دینی
1-آموزه های احمد ابن حنبل ( 164-241ه) وابن تیمیه (621-728ه) ومحمد بن عبدالوهاب (1115-1206ه) که دعوتی بود به سوی بازگشت به سلف صالح ،تاکید بر توحید بعنوان جوهر دین ، تمسک به ظواهر متون مقدس مخالفت با عقل گرایی واجتهاد در امر دین ،مراجعه مستقیم به قرآن جهت فهم پیام آن ،بدعت وکفر آمیز دانستن سایر فرق اسلامی همچون معتزله و پیراستن دین از اندیشه های غیر عرب الهام بخش جریان های افراط گرای دینی در دنیای اسلام میباشد .متاسفانه اندیشه اصلاحی این اندیشمندان هیچ کدام اصلاحی اساسی مبنی بر تساهل ومدارا نبود . بلکه بر عکس همراه با جمود ، تنگ نظری ،جزمیت وتعصب مفرط بود .
همچنین در سده های اخیر تفکرات سید قطب اندیشمند مصری و ابوالاعلی مودودی اندیشمند پاکستانی با اندیشه محوری حاکمیت از آن خداست ( الحکم الا الله ) وشرک آمیز دانستن تمام نظامهای لیبرال دمکرات ،ناسیونالیسم ،سوسیالیست و... منبع الهام بخش دیگری جهت گروه های رادیکال وافراطی دینی در خاورمیانه بوده است . سید قطب در سال 1954درقامت تئوریسین گروه اخوان المسلمین مصر پس از سرکوب واعدام رهبران اخوان توسط رژیم جمال عبدالناصر با نوشتن کتاب معالم فی طریق (نشانه های راه) جامعه مصر را جامعه جاهلی قلمداد نمود واز طریق پیشتاز امت (جنبش اسلامی ) خواستار تغییر در جامعه جاهلی گردید . وی با بازآفرینی شعار خوارج ( لاحکم الا الله ) که در صدر اسلام آن را در مقابل امام علی (ع) بکاربرده بودند مسلمانان رابه مخالفت با هر گونه حاکمیت دنیایی دعوت نمود .
بر پایه همین تفکر گروه هایی مانند جماعت المسلمین به رهبری شکری مصطفی وحزب التحریر به رهبری صالح سریه وآکادمی نظامی به رهبری عبدالسلام فرج ضمن جاهلی خواندن مردم مصر آنان را مرتد و واجب القتل اعلام نمودند . همچنین درالجزایر دردهه های 90گروه های افراطی دینی با مرتد خواندن مردم الجزایر دویست هزار نفر از آنها را به قتل رساندند .متاسفانه امروز هم این آموزه های بغایت ضد عقل ، خشن وتکفیری الهام بخش گروه های افراطی دینی در جهان اسلام می باشد . بطور مثال اکثر جوانان عربستانی و کشور های حوزه خلیج فارس عضو گروه های افراطی سلفی / تکفیری جهت پیوستن به این گروه ها متاثر از این اموزه ها می باشند .

2-دولت های ملی در جهان عرب علیرغم کوشش های خود جهت پیشرفت ، توسعه وتشکیل دولت –ملت در خلق توسعه متوازن وپایدار موفق نبوده اند .فساد طبقه حاکم ، شکاف طبقاتی وعدم توزیع صحیح ثروت ملی ، عدم آزادی ودمکراسی ،استبداد ،فقدان مفهوم شهروندی ، فقر وبیکاری روزافزون طبقه متوسط ومحروم از مشخصه های این جوامع می باشد . شکست این دولتها درایجاد توسعه واجرای ناقص مدرنیته باعث یاس وسرخوردگی نسل جوان وگروه های به حاشیه رانده شده این کشورها ازآنها شده وبه همین دلیل یکی از جایگزین های این وضعیت تمایل به آرمان شهر واتوپیای ارائه شده توسط گروه های افراطی دینی میباشد .بر اساس یک گزارش میدانی توسط کانال دویچه وله المان 80 درصد جوانان مراکشی وتونسی پیوسته به گروه داعش والقاعده از مناطق فقیر وحاشیه ای شهرها بوده که در ازای چشم انداز کار وحقوق ماهیانه 500 یورو وتامین مسکن وهزینه های ازدواج ورهایی از فقر وبیکاری به این گروه ها جذب شده اند .پس از شکست انقلابهای بهار عربی درخاورمیانه آن بخش از حکومتهای فرقه گرا ، خانوادگی وقبیله ای جهان عرب به همراه طبقه حاکم با تقویت افراط گرایی دینی سعی در ترساندن توده های عرب ومعرفی رژیم های خود به عنوان تنها آلترناتیو حکمرانی بر کشورهایشان هستند .
3-جهانی شدن اقتصاد ،فرهنگ وسیاست باعث گردیده که ارزشها، اندیشه ها ومعیارهای جدید زندگی ازطرف غرب ومشخصا جهان امریکایی واروپائی به سمت جهان اسلام صادر شود . وارزشهای سنتی ،دینی ، اخلاقی وروابط خانوادگی تحت تاثیر این موج جهانی شدن قرار گیرد . فرد مسلمان جهان شرقی خود را که روزگاری دستاوردهای شگفت انگیزی در هنر،معماری،ادبیات،فلسفه، توسعه نهادهای آموزشی داشته وامپراطوریهای بزرگ وقدرتمندی را بنیان نهاده هم اکنون در حال سکون ،رخوت ،بی تفاوتی ومصرف کننده صرف می بیند .وجامعه خود را ناتوان از مواجهه با این موج مشاهده کرده وآنگاه که فکر می کند ابزار معرفتی مقابله با پدیده جهانی شدن را یافته در حقیقت در دام گروه های رادیکال وگرداب خشونت واقتدار گرایی گرفتار می شود .
رشد بنیاد گرایی افراطی در جوامع مسلمان پاسخی است به پدیده جهانی شدن درغیاب وفقدان یک مدرنیته حقیقی که مبتنی بر حفظ ارزشهای دینی و اخلاقی جامعه باشد .
4-مهاجرت مسلمانان به اروپا وامریکا وروبرو شدن با جوامعی که ارزشهای فکری واجتماعی آنها با کشورهای مبداء متفاوت می باشد وهمچنین عدم جذب بخشی از مهاجران در جوامع مدرن وبه حاشیه رانده شدن آنها در این جوامع باعث نوعی خود بیگانگی بخصوص در نسل سوم این مهاجران در اروپا گشته است . بحران هویت ،نابرابری در جذب به جوامع جدید واحساس به حاشیه رانده شدن وطرد شدگی از جامعه عواملی هستند که برخی از جوانان مسلمان اروپایی را جذب مدینه فاضله جریان های افراط گرای دینی جهت هویت بخشی به خود می کند .
5-اشغال افغانستان توسط شوروی سابق وسپس حمله نو محافظه کاران امریکایی وغربی به عراق وافغانستان وتحمیل کشتار ،خشونت ،ویرانی و آوارگی به مردم این کشورها وشکست پروژه مدرن سازی واستقرار نظام شبه دمکراتیک ! درآنها و همچنین سرکوب خونین انقلاب بهار عربی مردم سوریه ولیبی عامل دیگری است که به رشد گروه های رادیکال وسلفی / تکفیری در منطقه کمک نموده است .
*مشخصه های جریان های افراط گرای دینی
1-نگاه ناتاریخی نسبت به دین واسلام وخواندن متون مقدس به سرراست ترین وظاهری ترین شکل ممکن وتاویل آیات قتال بدون توجه به شرایط تاریخی آنها .
2-اعتقاد به اینکه حقیقت همان است که ما می آموزانیم وهر آنچه ما نیاموزانیم خطاست ودور از حقیقت .
3-استفاده از حربه تکفیر جهت مقابله با مخالفان فکری خود واعتقاد به این باور که کشتن مخالفان رسالتی است که خداوند بر دوش آنها نهاده است . قاتل افراطی فرج عوده اندیشمند مصری ضمن کافر دانستن او در هنگام محاکمه در دیوان عالی مصر به قاضی گفت . : " من نیستم که کشته ام ،این خداست ..اگر خدا آن را نمی خواست نمی توانستم آن را انجام دهم من جز وسیله اراده او نبودم "
4-باور به نبرد آشتی ناپذیر بین اسلام وتجدد وهمچنین بین سنت ومدرنیته ولزوم حفظ هویت های متمایز خود بعنوان دینداران در مقابل روند مدرنیزاسیون وسکولاریزه شدن جامعه .
5-تفکر موعود گرایانه ویا ناجی گرایانه نسبت به آینده و جهان معاصر .
6-ستیزه جویی وبکار گیری خشونت بشکل جنون آمیز ان با هدف ایجاد رعب ووحشت در محیط پیرامونی ، این خشونت وحشیانه وغیرانسانی بگونه ای است که یکی از اعضای عربستانی گروه داعش در شهر رقه سوریه پدر خود را به جرم ارتداد با بریدن سر او در میدان شهر به قتل رساند .
7—گذشته گرایی وساختن آرمان شهر ومدینه فاضله خود در رجعت به دوران خلافت وبازگشت به سلف صالح در باورهای معرفتی وشیوه های زندگی . با توجه به اینکه اکثر کشورهای اسلامی در معرض خطر بالقوه رشد افراط گرایی دینی قرار دارند ضروریست که با اصلاحات اجتماعی ،کاهش فقر وبیکاری وفاصله طبقاتی از طریق توسعه پایدار ورشد اقتصادی جامعه ، گسترش فرهنگ مدارا وتسامح وکثرت گرایی ،بسط دمکراسی وآزادیهای فردی واجتماعی وایجاد فضا جهت عالمان وروشنفکران دینی با هدف معرفی وجه رحمانی وقرائت انسانی اسلام ومبارزه با هر گونه گفتمانی که تعارض های نژادی ،قومی ودینی را در جامعه تشدید وافراد را به سوی دشمنی و ستیزه جویی دعوت می نماید از سر برآوردن وگسترش جریانات تکفیری در جهان اسلام جلوگیری کرد .
محمد مجتهد شبستری اندیشمند اسلامی معاصر نگرانی خود را در صورت عدم رسیدگی به این بحران در جهان اسلام چنین شرح می دهد . : " ما مسلمانان در بحران هستیم وباید تجدید هویت وتجدید حیات کنیم وگرنه در زیر خروارها حوادث این جهان متلاطم دفن خواهیم شد . " (ایران فردا ش 7ص65) .
خوشبختانه میهن اسلامیمان ایران به دلیل وجود غلبه قرائت انسانی از دین در میان عالمان وروشنفکران دینی وریشه داربودن جنبش نواندیشی دینی براساس مفاهیمی از قبیل حقوق بشر ،آزادی ،مدارا وتسامح تا حدودی در مقابل جریانهای افراط گرایی دینی واکسینه می باشد . همچنین تاکید رهبر انقلاب مبنی بر قرائت معتدل وعقلانی از دین ( در دیدار با رئیس جمهور ترکمنستان ) و وحدت مذاهب اسلامی وصدور فتوای صریح ایشان مبنی بر حرام شرعی وغیر قانونی خواندن هر گونه توهین واهانت به مقدسات ادیان بخصوص هم وطنان اهل سنت نقشه راهی است که میتواند جامعه ایرانی را از خطر افراط گرایی مصون نگهدارد .



منابع :

1-بنیاد گرایی ، ملیس روتون ،نشر افکار ،1391
2-وجدان بیدار ، اشتفان تسوایگ ، نشر فرزان ، 1393
3-جنبش های اسلامی در جهان عرب ،هرایر دکمجیان ، نشر کیهان 1366
4-پیامبر وفرعون ،ژیل کوپل ،نشر کیهان ،1366
5-تسامح در اسلام ، شوقی ابو خلیل ،نشر سرایی ،1385
6-اسلام میان حقیقت و تجلی تاریخی ،عبدالمجید شرفی ،نشر کویر 1393
7-جامعه مدنی ودمکراسی درخاورمیانه ،جان اسپوزیتو ، نشر جاوید ، 1391
8- مقالات مقصود فراستخواه ، هاشم اقاجری ، دکتر پیمان ، محمد مجتهد شبستری واحسان شریعتی
البحث في ارشیف الموقع
تقریر مصور لیوم الشاب في معشور
نمادهای حیوانی درتمدن عیلام/حسین فرج الله
النشاط المُزدهِر الثقافي ومنطقة معشور
إلمتهَم/شعر:حسين فاضل جنامي
شهرهایی حقیقی با نام هایی جعلی رضا شاهی
فرقة اگزار للمسرح تقدم باکورة اعمالها في مدینة معشور
احلى الاعياد بنکهة هلال و هيل + صور
تخریب و القای تفرقه بین نخبگان عرب در فضای مجازی
اسدی:در شادگان و آبادان، نخل‌های فراوانی در حال نابودی هستند
آیت‌الله کعبی:انتقال آب خوزستان با وجود مشکلات فراوان جای سؤال دارد
عادت هميشگي حاضران در عرصه فرهنگ
معایدة الکبری در روز اجرا لغو شد
استفاده از کولر آبی در هوای ریزگردی، ممنوع
نخستین جشنواره «تعلیم، رسانه، تربیت» در خوزستان برگزار می شود
مدينة تستر تحتفل بعيد الفطر المبارک/تقرير مصور
معایدة فرحة العید في مدینة المحمرة(اللیلة الاولی)/صور
معایدة عدد من النخبة الأهوازیة مع آیة الله الحیدري(صور)
معایدة عدد من النخبة الأهوازیة مع آیة الله الجزایري(صور)
مدينة رامز تحتفل بعيد الفطر المبارک/تقرير مصور
اجواء العيد في الدورق/تقرير مصور
العيد في قلعة کنعان /تقرير مصور
اجواء العيد في تستر/تقریر مصور
معرفی دو کتاب از مهندس عبدالرضا نواصري
شدة ورد هايکوية من الأهواز/مصطفی جمال
معتز الاهوازی ( 1394-11-10 08:39 )
لقد اصبت فی الکثیر مما تفضلت به حول التطرف ولکنک نسیت ان تتطرق الی مساله هامه الا وهی مساله العرب/العجم،فبعدسقوط بغدادفی۲۰۰۳ وصعود الشیعه او الصفویه کما یسمیهم اهل السنه فی العراق حصلت موجه مواجهات لصد التمدد الصفوی و بعد ذالک اطلقوا حمله سمیت بالقادسیه الثالثه و کانوا یجتذبون الشباب السنه القادرین علی حمل السلاح و..للوقوف امام هذا التمدد و اما بالنسبه لسوریه فبعد ان قام مصاص الدما و الملیشیات التی تقف الی جانبه بقتل الشعب السوری اندفع الکثیر من الشباب الی التطرف وهکذا حدث ولاحرج

جوان سبز از اهواز ( 1394-11-01 13:25 )
باسلام وتشکر بابت اطلاعات وروشنکري هاي صورت کرفته

عباس ( 1394-10-30 11:26 )
جهت اطلاع بیشتر در مقوله دین گرایی رجوع شود به کتاب تجربه دموکراسی ترجمه دکتر حسین عباسی و جمعی از دوستان.
کتابهای فوق العاده ارزشمند و غنی از داده ها بهمراه قویترین تحلیلها.

عباس ( 1394-10-30 09:54 )
مانی یک عیسوی اهل بابل بود که خوانشی جدید از نصرانیت را متناسب با اوضاع زمانه خویش در جهت مقابله با دستگاه دینی شده دوره دوم ساسانی کارتر(شخص اول دینی ساسانیان( طرح کرد و در نهایت شهید شد.
از نظر علوم سیاسی و دینی و حتی شواهد تاریخی همیشه خوانش جدید از دین، انقلاب گونه خواهد بود.

عباس ( 1394-10-30 09:48 )
البته سید قطب در زتدان با کتب ابو الاعلا المودودی پاکستانی آشنا شده و در همان جاست که اندیشه سیاسی وی شکل میگیرد.و در نهایت کتاب معالم فی الطریق را مینویسد که جمال عبدالناصر در سفرش به روسیه این کتاب را می خواند و به با شامه پلیسی اش میگوید نویسنده کتاب تشکل زیرزمینی دارد و همین گونه نیز بود.با این حال اندیشه سید قطب دنباله رو المودودی است اگر چه وی از افراد دیگری همچون رشیدرضا و... تاثیر پذیرفته است.

عبدالرضا نواصری ( 1394-10-22 08:53 )
برادر روشن بین وفرهیخته ، اقای احمد عادل ساکی - سلام علیکم ، تذکر بجا ونقد اگاهی بخش جنابعالی به مقاله بررسی افراط گرایی دینی در خصوص غفلت از نقش تعارض های مذهبی در منطقه مورد قبول میباشد . البته اینجانب در مقاله با ذکر این که باید " با هر گونه گفتمانی که تعارض های نژادی ، قومی ودینی رادر جامعه تشدید وافراد را به سوی دشمنی وستیزه جویی دعوت مینماید مبارزه نمود به اختصار به این موضوع اشاره نموده ام .- با سپاس عبدالرضا نواصری

احمدعادل ساکی ( 1394-10-19 19:25 )
تحیة لکم ولکاتب المقال المحترم نواصری
لقد اشرت حضرتک الی نقاط هامة ومفصلیة قد لا یختلف اثنان علی انها الاسباب الرئیسیة فی حلول کارثة التطرف فی الامة الاسلامیة لذلک اقدم لک جزیل شکری وامتنانی لتقدیمک هذا المقال الذی ساهم بشکل کبیر فی توعیة القاریء لکننی اری انک نسیت او تناسیت سببا مهما اخر الاو هو النعرات الطائفیة التی یروج لها البعض بغیة الوصول لاهداف معلومة. کلنا نعلم ان ما دار فی العراق مثلا کان نتیجة السیاسات الفاشلة التی کان قد مارسها ... والتی وصل الامر الی ادانتها من قبل الکل حتی المقربین له. هذه النعرات الطائفیة التی جلبت لنا کمسلمین الویلات والویلات والحروب الطاحنة کانت نتیجة مخططات قد احیکت من قبل جهات خارجیة تمهیدا للشرق الاوسط الجدید او سمیها کما تسمیها و زمر لها طائفیون یراودهم حلم اعادة مجد الامبراطوریات !!!!!!!!!!
فبرایی المتواضع الطائفیة هی سبب الاسباب فی ما نحن فیه سنیا کان ام شیعیا الامر الذی نبهنا منه نبینا الکریم
شکرا لک ولسعیک الحثیث

 
مجله تحلیلی خبری بروال , دفتر مرکزی اهواز ، زیر نظر شورای سردبیری